Τιμή

 

Ωραία τα ρητά και οι θυμοσοφίες. Και τα μεγάλα ψάρια που τρώνε τα μικρά. Αλλά ο εκφυλισμός της ελεύθερης αγοράς σε ζούγκλα, και η κυρίαρχη αντίληψη ότι όλα έχουν μια τιμή στην ετικέτα, έχουν μικρύνει αφόρητα τον κόσμο. Συνάμα εκφυλίζεται καθημερινά η πολιτισμική έκφανση του ανθρώπινου μυαλού και επαναπροσδιορίζονται ακόμα κι αυτές καθαυτές οι σημασίες των λέξεων.

Αν μείνει κανείς στη λέξη τιμή για να διατηρηθεί έστω στο επίπεδο του νοήμονος όντος, θαρρώ πως είναι απαραίτητο καταρχήν να δει πού είναι γραμμένη. Αλλο πράγμα είναι να τη δεις την τιμή πάνω σε μάρκα σε καζίνο κι άλλο στο κούτελο, που λέγανε κι οι παλιότεροι. Ξέρετε, αυτοί που υπέγραφαν ή έσφιγγαν χέρι και τα συμφωνημένα ίσχυαν χωρίς συζητήσεις. Δεν θα μείνω εδώ στην τιμή του προϊόντος, που ο καθορισμός της και από ποιον είναι ζώσα πολιτική συζήτηση και σύγκρουση. Στέκομαι στην έννοια της τιμής που εμπεριέχεται και στον προσδιορισμό «τιμημένο ΚΚΕ», που αποκτά και μια κάποια άλλη βαρύτητα ενόψει και του 22ου Συνεδρίου του Κόμματος.

Η τιμή είναι μια βαθιά πολιτική έννοια, ακόμα και όταν περιβάλλεται από μεταφυσικές ή και υπερεξατομικευμένες εκδοχές. Και στη λογοτεχνία και στη ζωή. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει χωρίς κοινωνία και χωρόχρονο, εκεί και όταν ο υπαρξιακός πυρήνας του υποκειμένου προσδιορίζει στη συνείδησή του την έννοια της αρετής. Τον διαχωρισμό του καλού από το κακό. Πάμε τώρα να βάλουμε τιμή στη Γάζα των εξήντα χιλιάδων σφαγμένων κατοίκων και στη Γροιλανδία των πενήντα εφτά χιλιάδων κατοίκων, στην πλειοψηφία τους Ινουίτ. Με τα σημερινά χωροχρονικά δεδομένα, ο ιδιοκτήτης του παγκόσμιου καζίνου, πάνοπλος Τραμπ, βλέπει μάρκες - χώρες. Κι εκεί πάνω καθορίζει την τιμή τους. Στη μία στήνει ουρανοξύστες με πισίνες, και πουλά το κλίμα σαν αλεπού που έφτασε τα κρεμαστάρια. Στην άλλη, του αφιλόξενου παγετώνα, στήνει όπλα κάθε λογής κι αρχίζει να τρυπάει έως την καρδιά της γης...

Το πρόβλημα, αν υπάρχει κι αν το βλέπει κανείς μ' αυτό που υπάρχει πίσω από το κούτελό του, δεν είναι το καζίνο ιμπεριάλ, καπιτάλ και ενδεχομένως ρουαγιάλ, αλλά οι θαμώνες του. Που δεν είναι δυστυχώς μόνο τα χοντρά πορτοφόλια και οι τζογαδόροι των εθνών. Είναι εκατομμύρια πολιτών - καταναλωτών, που αλλοτριώθηκαν τόσο ώστε να μην καταλαβαίνουν ότι έχουν εκχωρήσει το δικαίωμα στον προσώρας ισχυρό να καθορίζει τη ζωή τους ως μάρκα, και να προσδιορίζει και την αξία της.

Οποιος αρνείται τη μοναδικότητα της υλικής τιμής και επιμένει να την αντιλαμβάνεται και στην άυλη εκδοχή της στις μέρες μας είναι ουτοπιστής, τρελός, επικίνδυνα ρομαντικός, αλαφροΐσκιωτος θα 'λεγα, αλλά είναι ντεμοντέ η λέξη. Ας πάρω δύο άσχετα παραδείγματα κι ας σας αφήσω να βάλετε οποιοδήποτε πρόθεμα στα προκύπτοντα από το ουσιαστικό τιμή, όπως άτιμος, έντιμος, ανέντιμος, υποτιμημένος, υπερτιμημένος και άλλα... Η φθηνότερη επένδυση που βαφτίστηκε χορηγία είναι τα περίπου πέντε ψωροεκατομμύρια ευρώ που δίνουν η Φράπορτ, οι αερογραμμές Aegean και Sky, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ο Αερολιμένας Αθηνών, για να αντικατασταθεί το σύστημα επικοινωνίας της Πολιτικής Αεροπορίας. Γιατί άμα πέσει ένα αεροπλάνο οι αποζημιώσεις είναι ακριβές, όσο και η Δικαιοσύνη. Στην Ινδία, που η ζωή της γυναίκας είναι πολύ χαμηλότερης αξίας από των ανδρών, ένας κουρασμένος υπάλληλος, στοιβαγμένος, όρθιος σε λεωφορείο μισοκοιμάται. Ο αγκώνας του ακουμπάει το βυζί μιας γυναίκας πίσω του. Αυτή, τρέμοντας τα όσα έχει δει κι ακούσει, τον ξεφωνίζει στο διαδίκτυο. Ο 42χρονος οικογενειάρχης μετά από λίγο αυτοκτονεί .

Τι αξία έχει η τιμή, και απ' τη μια και απ' την άλλη πλευρά του νομίσματος, αποκομμένη από τον κοινωνικό της χωρόχρονο; Προσδιορίστε, αγοράστε, πουλήστε, σκεφτείτε. Και ...αποδώστε τιμές.

Της
 

Λιάνας ΚΑΝΕΛΛΗ