INTIME NEWS |
Οχι από τις παλιές, τις ορίτζιναλ, αλλά μια «αρπαχτή» με παλιακά και χιλιοπαιγμένα κείμενα, και με ομάδα πρωταγωνιστών απίθανης αυτοσχεδιαστικής ελαφρότητας.
Πιθανός τίτλος της φετινής καλοκαιρινής περιοδείας: «Ολοι για την αλλαγή, ο καθένας για την πάρτη του».
Η σκηνοθετική οδηγία υποδεικνύει στον βασικό πρωταγωνιστή ύφος διευθυντή πολυεθνικής, στον ρόλο του Διαχειριστή της Μεγάλης Ηρεμίας. Αυτόν δηλαδή που κι αν ακόμα πέσει ο πολυέλαιος στα κεφάλια των θεατών, θα ανακοινώσει ότι «η αγορά αυτορρυθμίζεται». Αυτός ο ηθοποιός εκπαιδεύτηκε να μπορεί να καλύπτει τις στραβοτιμονιές της παράστασης, μετατρέποντας κάθε πρόβλημα σε «νούμερο», έτσι ώστε να βρίσκεται πάντα ένα power point μακριά από την πραγματικότητα.
Αλλωστε, οι πολιτικοί θίασοι που εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα δεν είναι απλώς κάποια επεισόδια εναλλαγής προσώπων στην εξουσία. Πρόκειται για παραστάσεις διαρκούς ανακύκλωσης ίδιων υλικών, με διαφορετικές ταμπέλες, όπου το «νέο» εμφανίζεται κάθε τόσο σαν διαφημιστικό τρικ πάνω σε ένα βαθιά φθαρμένο προϊόν. Κάθε φορά που το σύστημα τα βρίσκει σκούρα και δυσκολεύεται να πείσει, παίζει με τα περιτυλίγματα.
 |
Ετσι λοιπόν ξεκινάει η νέα θεατρική περίοδος, με τα νέα σχήματα, με νέα (ανέμπνευστα και πολυλογάδικα) ονόματα, νέα συνθήματα, αλλά και την ίδια σταθερή πυξίδα, τη διαχείριση ενός συστήματος που δεν αμφισβητείται ποτέ στη βάση του.
Η αλλαγή των προσώπων πλασάρεται ως αλλαγή εποχής, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για προσαρμογή στις ανάγκες για πιο αποτελεσματικούς διαχειριστές και πιο πειστικές αφηγήσεις. Παρατηρούμε τελικά πως η - θεατρική - πολιτική γλώσσα έχει μετατραπεί σε εργαλείο απονεύρωσης της πραγματικότητας. Λέξεις όπως «δικαιοσύνη», «ανασυγκρότηση» και «θεσμική εμπιστοσύνη» επαναλαμβάνονται μέχρι να χάσουν κάθε περιεχόμενο. Οσο πιο γενικές γίνονται οι διατυπώσεις τόσο πιο εύκολα κρύβεται η ουσία, ότι δηλαδή οι ίδιες πολιτικές που γεννούν ανισότητες, ακρίβεια και εργασιακή ασφυξία συνεχίζουν απρόσκοπτα, απλώς με διαφορετική επικοινωνιακή συσκευασία. Είναι η σταθερή μεθοδολογία ενός συστήματος που έχει ανάγκη από διαρκή ανανέωση βολικών γι' αυτό προσώπων, για να διατηρεί αμετάβλητες τις δομές του.
Κάθε νέο πολιτικό εγχείρημα υποδύεται το «εναλλακτικό», χωρίς όμως να αγγίζει τα θεμέλια της οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης, που παράγει τις ίδιες αντιφάσεις. Ετσι η «αλλαγή» περιορίζεται σε επίπεδο ύφους, επικοινωνίας και συμβόλων, αφήνοντας άθικτη την ουσία της εξουσίας και πάντα με την απαραίτητη προσθήκη λαμπερών (;) καλλιτεχνών και περιφερόμενων «διανοούμενων», σε κάθε νέο «ανέβασμα», μπας και φωτιστεί κάπως η γενικότερη θολή του εικόνα.
Οσο για τις δύο βεντέτες της παράστασης, αυτές μοιάζουν σε πολλά. Ιδιες κουβέντες, ίδιες γενικότητες και αοριστολογίες, αταξικές παρλαπίπες και αντισυστημισμός της συμφοράς.
Στις δικές τους σκηνές, η πολιτική χρησιμοποιείται ως συνεχής διαπραγμάτευση συναισθήματος.
Αρέσκονται σε μεγαλοστομίες και ασυναρτησίες η μία, σε ύβρεις και κραυγές η άλλη. Και η πολιτική σκηνή λατρεύει τις εντάσεις, ακόμα κι όταν δεν ξέρει τι να τις κάνει. Ξέρουν τα ΜΜΕ!
Η πρωτοεμφανιζόμενη δεν σταματάει να λέει και να ξελέει (πάντα με λάθος τοποθέτηση φωνής), μπουσουλώντας ακόμη επικοινωνιακά. Μοιράζει ασαφείς υποσχέσεις και θυμώνει δημοσίως που της κλέβουν στοιχεία από την ιδρυτική της διακήρυξη τα επιτελεία του πρώην «παλιού» και νυν «νέου» ανταγωνιστή της.
Η πιο έμπειρη δεν ανεβαίνει απλώς στη σκηνή. Η ίδια είναι η σκηνή. Τυχοδιωκτισμός και άκρατος βοναπαρτισμός. Αναλαμβάνει πραξικοπηματικά τον ρόλο του σκηνοθέτη, που διακόπτει συνεχώς για να καταγγείλει ότι όλοι παίζουν λάθος τον ρόλο τους εκτός από την ίδια. Εχει στεντόρεια και τραυματικά διαπεραστική φωνή, που τη βοηθά να μετατρέπει κάθε κοινοβουλευτική σκηνή σε μονοπρόσωπο φεστιβάλ.
Μοιάζουν δε τόσο πολύ αυτές οι δύο βεντέτες του θιάσου, που αν δεν τις βλέπεις και μόνο διαβάζεις τι λένε, δυσκολεύεσαι να καταλάβεις ποια λέει τι. Η διαφοροποίηση μεταξύ τους είναι περισσότερο αισθητική, παρά ουσιαστική. Αλλο ύφος, ίδιες αποσιωπήσεις. Αλλος τόνος, ίδια αποφυγή της κεντρικής σύγκρουσης με τις δομές που καθορίζουν την οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα.
Ετσι συμβάλλουν καθοριστικά σε έναν επικίνδυνο, τραγελαφικό πολιτικό κύκλο, σε ένα σύστημα που ανανεώνεται για να μείνει ολόιδιο και μια κοινωνία που καλείται κάθε φορά να χειροκροτήσει το «καινούργιο», γνωρίζοντας βαθιά μέσα της ότι την ίδια βαρετή παράσταση, με άλλα σκηνικά, κοστούμια και μακιγιάζ, την έχει ξαναδεί.
Υπάρχει ωστόσο και ο διασκεδαστικός ρόλος εκείνου του ηθοποιού που υποδύεται τον έμπορο των θαυματουργών λύσεων. Αυτός δεν πουλάει πολιτική. Πουλάει αποκάλυψη σε προσφορά. Από χειρόγραφα μέχρι εθνικά θαύματα και πολιτικές αλοιφές διά πάσαν νόσον. Διαβεβαιώνει πως έχει ήδη βρει τη σωτηρία για όλα και ζητάει να την παραλάβει το έθνος με αντικαταβολή.
Στη σκηνή κρατάει πάντα μια αόρατη σακούλα με «απαντήσεις». Ο,τι κι αν συμβαίνει, εκείνος επιμένει πως έχει τη λύση. Οχι απαραίτητα εφαρμόσιμη. Οχι απαραίτητα λογική. Αλλά λύση. Και αυτό στην ελληνική επιθεώρηση είναι σχεδόν αρετή, άσχετα αν το κοινό δεν ξέρει αν πρέπει να γελάσει ή να αποχωρήσει λόγω ετεροντροπής.
Οι υπόλοιποι ρόλοι είναι κάπως θαμποί. Σχεδόν κανείς πια δεν ακούει τι λένε. Το πολιτικό τους δράμα είναι ότι μοιάζουν να παίζουν πάντα τον ρόλο του επόμενου, χωρίς να τους «κάτσει» ποτέ ο πρωταγωνιστικός.
Η καλή πολιτική επιθεώρηση είχε πάντα ένα μεγάλο ταλέντο, να μετατρέπει τις κοινωνικές αγωνίες σε σκηνική ένταση. Εδώ δεν συμβαίνει αυτό. Εδώ συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Ετσι κάπως καταλήγουμε να συνεχίζεται το μαρτύριο μιας κουραστικής παράστασης, χωρίς η ρημαδοαυλαία της να πέφτει ποτέ.
Οσο γι' αυτόν το θίασο, κι αυτός υπόσχεται ότι θα θυμώσει καλύτερα από τον προηγούμενο.
Υπόσχεται καλύτερη διαχείριση της απογοήτευσης. Δεν υπόσχεται μέλλον. Υπόσχεται πιο πειστικό αφήγημα.
Και έτσι το έργο μετατρέπεται σε αέναη παράσταση αποποίησης ευθύνης.
Ο ένας φταίει γιατί δεν κυβέρνησε αρκετά.
Ο άλλος γιατί κυβέρνησε πάρα πολύ.
Ο τρίτος γιατί φώναξε σε λάθος χρόνο.
Ο τέταρτος γιατί έβαλε λάθος λέξεις στη σωστή αγανάκτηση.
Και όλοι μαζί καταλήγουν στον εξής σουρεαλισμό, να μιλούν συνεχώς για τον λαό χωρίς να τον έχουν συναντήσει ποτέ πραγματικά.
Ο λαός εμφανίζεται μόνο ως σκηνικό αντικείμενο, ως φόντο, ως μουσική υπόκρουση, ως συναισθηματική μονάδα μέτρησης.
Και ο θίασος, πάντα στον κόσμο του, δεν σταματά να χαριεντίζεται στο παρασκήνιο, στα καμαρίνια.
Εκεί που δεν μπαίνει η ακρίβεια, που δεν ακούγεται ο λογαριασμός του ρεύματος, οι θόρυβοι των πλειστηριασμών.
Εκεί που μόνο τα στημένα χειροκροτήματα ακούγονται, γιατί είναι πάντα πιο δυνατά από την πραγματικότητα.
Μόνο που η πραγματικότητα τελικά δεν έχει χιούμορ.
Κάθε φορά που η παράσταση γίνεται πιο θεαματική, η ζωή γίνεται πιο ακριβή.
Κάθε φορά που αυξάνονται τα τηλεοπτικά ντεσιμπέλ, μειώνεται ο μισθός.
Κάθε φορά που εμφανίζεται μια νέα «μεγάλη πολιτική στιγμή», ο κόσμος ανακαλύπτει ότι πρέπει να πληρώσει άλλη μια καθημερινή ήττα.
Η υποκρισία είναι πλέον θεσμός. Και ο κόσμος από κάτω κουράστηκε να του ζητούν διαρκώς να επιλέξει «σωτήρα». Κουράστηκε να βλέπει γιαλαντζί επαναστάτες, μεταρρυθμιστές με οτοκιού και «αντισυστημικούς» με συμπεριφορά σταρ.
Η μεγαλύτερη τραγωδία αυτού του θεάτρου είναι ότι όλοι δηλώνουν αντιμέτωποι με το σύστημα, αλλά κανείς τους δεν εγκαταλείπει τη σκηνή.
Γιατί η σκηνή δίνει μικρόφωνα.
Και τα μικρόφωνα δίνουν εξουσία.
Και έτσι ο λαός γίνεται εμπορεύσιμο προϊόν. Η αγανάκτηση γίνεται περιεχόμενο. Ο πόνος γίνεται τίτλος. Η αδικία γίνεται πολιτικό κεφάλαιο. Οι νεκροί άλλων γίνονται δικά σου επιχειρήματα. Οι αγώνες άλλων μετατρέπονται σε δικά σου λογότυπα.
Και αυτό είναι ίσως το πιο χυδαίο αστείο.
Και κάπου εδώ έρχεται μια παλιά φράση, σαν κακός λογαριασμός που δεν μπορείς να πετάξεις:
«Είδα τον μπόγια, τον ληστή και τον φονιά». Μια περιγραφή εποχής. Γιατί ο μπόγιας δεν είναι μόνο αυτός που μαζεύει τα αδέσποτα. Είναι κάθε πολιτική λογική που βλέπει τον άνθρωπο σαν κόστος. Ο ληστής δεν φοράει πάντα κουκούλα, πλέον φοράει γραβάτα, σημειώνει αριθμούς και μιλάει για «εξορθολογισμό». Και ο φονιάς δεν κρατάει απαραιτήτως - ή μόνο - όπλο, καμιά φορά κρατάει αποφάσεις, καθυστερήσεις, αδιαφορία και μια ατέλειωτη σειρά από δικαιολογίες.
Τους είδαμε όλους στη σκηνή. Αλλους με χαμόγελο, άλλους με υψωμένη φωνή, άλλους με ύφος σωτήρα. Τους είδαμε να αλλάζουν κουστούμια, συνθήματα και ρόλους. Τους είδαμε να μοιράζουν ελπίδες - προεκλογικά φυλλάδια και να ζητούν υπομονή. Μόνο που ο λαός δεν είναι πια θεατής χωρίς μνήμη. Ο λαός ξέρει πότε τον κοιτάνε στα μάτια και πότε κοιτάνε το ετοιματζίδικο κείμενο και τις κάμερες. Ξέρει πότε του μιλάνε για δικαιοσύνη και πότε για διαχείριση της ήττας του. Ξέρει πότε του ζητούν ψήφο και πότε υποταγή.
Και ίσως κάποια στιγμή, όχι στην επόμενη παράσταση αλλά στην επόμενη πραγματική στιγμή, να καταλάβει ότι η αλλαγή δεν έρχεται ούτε από πολιτικούς γυρολόγους, ούτε από ένα καινούργιο κάστινγκ.
Ερχεται όταν οι θεατές σηκωθούν από την καρέκλα και ανέβουν στη σκηνή.
Η πραγματική τομή, επομένως, δεν βρίσκεται στην επόμενη πολιτική ανακατασκευή. Βρίσκεται στην ικανότητα της κοινωνίας να αναγνωρίσει το μοτίβο πίσω από τις εναλλαγές. Γιατί όσο το «νέο» παραμένει εγκλωβισμένο στην αναπαραγωγή του παλιού, ο τραγελαφικός κύκλος δεν θα κλείνει ποτέ, απλώς θα επαναλαμβάνεται με πιο σύγχρονα AI filters.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου