Μέσα σε περίπου έναν μήνα η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς του φυσικού αερίου, το TTF, κινήθηκε από τα επίπεδα των περίπου 60-65 ευρώ/MWh προς τα 80 ευρώ/MWh. Το «Reuters» σημειώνει ότι από τα περίπου 30 ευρώ/MWh πριν την έναρξη του πολέμου η τιμή έχει πλέον σχεδόν τριπλασιαστεί.
Παράλληλα η Ευρώπη μπαίνει στον χειμώνα με αποθέματα φυσικού αερίου περίπου στο 67% της χωρητικότητας, και με σημαντικά μειωμένη δυνατότητα να αναπληρώσει γρήγορα τις ποσότητες LNG που χάνονται από τη Μέση Ανατολή.
Η άνοδος του φυσικού αερίου ασκεί ισχυρή ανοδική πίεση στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με μεγάλες διακυμάνσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών αγορών. Για την εβδομάδα 21 - 27 Σεπτεμβρίου η μέση τιμή στην ΕΕ διαμορφώνεται περίπου στα 162 ευρώ/MWh, ενώ στην Ελλάδα έφτασε και τα 196,47 ευρώ/MWh, αύξηση σχεδόν 180% σε σχέση με πέρυσι!
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το σοκ του φυσικού αερίου δεν περιορίζεται στην αγορά του καυσίμου, αλλά περνάει στην τιμή του ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα στις αγορές της Νότιας Ευρώπης, όπου η ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο έχει σημαντικό βάρος.
Παράλληλα μια σειρά εκτιμήσεις, π.χ. από τη «Shell», είναι ότι οι μηχανισμοί που μέχρι σήμερα απορροφούσαν τους κραδασμούς στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά - όπως η άντληση από τα αποθέματα και οι βραχυπρόθεσμες προσαρμογές της προσφοράς - αρχίζουν να στενεύουν. Η «Shell», υπολογίζοντας ότι μέχρι σήμερα έχουν χαθεί περίπου 36 εκατ. τόνοι LNG και περίπου 1,6 δισ. βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων, χαρακτηρίζει την κατάσταση τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση εδώ και δεκαετίες, ενώ προειδοποιεί ότι οι συνέπειες δεν θα εξαφανιστούν αυτόματα, ακόμα και σε περίπτωση άμεσης επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, και εκτιμά καθυστέρηση της ανάκαμψης τουλάχιστον μέχρι το 2027.
Αντίστοιχες εκτιμήσεις κάνει και η ICIS, εταιρεία ανάλυσης των ενεργειακών αγορών. Μεταθέτει για τον Απρίλη του 2027 την εκτίμησή της για την αποκατάσταση των ροών LNG από τη Μέση Ανατολή και προειδοποιεί ότι η σύμπτωση περιορισμένης προσφοράς με την κορύφωση της χειμερινής ζήτησης, ιδιαίτερα τον Γενάρη και τον Φλεβάρη, θα μπορούσε να προκαλέσει αιχμές 100 ευρώ/MWh ή και υψηλότερα στην ευρωπαϊκή αγορά. Σε δική της ανάλυση τέλος η «Montel» σημειώνει ότι στη Νοτιοανατολική Ευρώπη η πίεση αυτή μπορεί να είναι ακόμα πιο έντονη, ξεπερνώντας ακόμα και τα 200 ευρώ/MWh το τέταρτο τρίμηνο.
Το ενεργειακό κόστος βρίσκεται πλέον στον πυρήνα των ανησυχιών των Ευρωπαίων βιομηχάνων, καθώς τα υψηλά και ευμετάβλητα τιμολόγια συμπιέζουν την κερδοφορία τους και επιβαρύνουν τη θέση των ευρωπαϊκών ομίλων στον διεθνή ανταγωνισμό.
Ενδεικτική είναι και η χτεσινή κοινή παρέμβαση των μεγαλύτερων βιομηχανικών ενώσεων, που απαιτούν από την κυβέρνηση άμεση ενεργοποίηση των ευρωπαϊκών εργαλείων στήριξης, με την κυβέρνηση βέβαια να έχει σπεύσει ήδη να ζητήσει από την ΕΕ χαλάρωση των περιορισμών και να ετοιμάζεται να ανακοινώσει κάποια πρώτα μέτρα.
Σε κοινή ανακοίνωση που υπογράφουν μεταξύ άλλων το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Ελλάδος (ΣΒΕ), ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ), σειρά κλαδικών ενώσεων, μεταξύ άλλων της Χημικής Βιομηχανίας, των Πλαστικών, του Χαρτιού και της Μεταλλευτικής Βιομηχανίας, και η Ενωση Βιομηχανικών Καταναλωτών Ενέργειας (ΕΒΙΚΕΝ), οι βιομήχανοι ζητούν από την κυβέρνηση την άμεση ενεργοποίηση του πλαισίου CISAF, όπως αυτό συμπληρώθηκε από το METSAF, ώστε να υπάρξει μηχανισμός στήριξης απέναντι στις διακυμάνσεις του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Το CISAF, το οποίο υιοθετήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούνη του 2025 και ισχύει έως το τέλος του 2030, επιτρέπει στα κράτη - μέλη να στηρίζουν μεταξύ άλλων το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας των ενεργοβόρων βιομηχανιών. Το METSAF, που υιοθετήθηκε τον Απρίλη του 2026 ως προσωρινό πλαίσιο λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή, έδωσε πρόσθετη ευελιξία στα κράτη - μέλη, δίνοντας τη δυνατότητα ενίσχυσης έως και 70% του επιλέξιμου κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ενώσεις των Ελλήνων βιομηχάνων ζητούν έτσι από την κυβέρνηση την επιδότηση του ενεργειακού κόστους από το αστικό κράτος, όπως και την αύξηση των επενδύσεων στην «πράσινη μετάβαση», για τη συνολική μείωση του κόστους Ενέργειας και για τη «θωράκιση» απέναντι στα άλλα ιμπεριαλιστικά κέντρα.
Στην ίδια συζήτηση πραγματοποίησε νέα παρέμβαση και ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο οποίος σε ανάρτησή του σχολίασε την πρόσφατη ομιλία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την κατάσταση της ΕΕ.
«Το βιομηχανικό μέλλον της ΕΕ δεν θα διαμορφωθεί μόνο από τη φιλοδοξία, αλλά από την ικανότητά της να μετατρέπει τη στρατηγική σε επένδυση», σημείωσε και πρόσθεσε: «Η Ευρώπη δεν μπορεί να περιμένει την άφιξη του μελλοντικού ενεργειακού συστήματος για να αντιμετωπίσει την ανταγωνιστικότητα. Χρειαζόμαστε μια στρατηγική για την ίδια τη μετάβαση».
«Αυτό απαιτεί μια πραγματικά ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή πρόκληση. Οχι ένα συνονθύλευμα εθνικών μέτρων που είναι διαθέσιμα μόνο στα κράτη - μέλη με τη μεγαλύτερη δημοσιονομική ικανότητα, αλλά κοινές ευρωπαϊκές λύσεις που υποστηρίζονται από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και έχουν σχεδιαστεί για τη διατήρηση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας κατά την πρόοδο της μετάβασης», συνέχισε.
Αντίστοιχα μέτρα ζητούν και μια σειρά άλλες αστικές τάξεις, για παράδειγμα η ιταλική, με τον υπουργό Ενέργειας της γείτονα να λέει ότι η Ιταλία είναι έτοιμη να λάβει εθνικά μέτρα για την προστασία των ενεργοβόρων επιχειρήσεων ακόμα και χωρίς προηγούμενη έγκριση της ΕΕ, αν οι διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν οδηγήσουν σε λύση.
Στο μεταξύ, οι ΗΠΑ έχουν ήδη καταστεί ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG της Ευρώπης, με την ευρωπαϊκή εξάρτηση από το αμερικανικό αέριο να ενισχύεται ακόμα περισσότερο, και τον αναπληρωτή υπουργό Ενέργειας των ΗΠΑ, James Danly, να δηλώνει χαρακτηριστικά ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει να εξάγει «όσο περισσότερο LNG γίνεται» σε όλο τον κόσμο, παρουσιάζοντας τις ΗΠΑ ως διαθέσιμο προμηθευτή για την Ευρώπη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου