2026 The Associated Press. All |
Μάλιστα, καταρρίπτουν με πάταγο τις αγωνίες και υποδείξεις της κυβέρνησης και των υπόλοιπων αστικών κομμάτων της χώρας μας, αυτών που διαρκώς μας καλούν «να γίνουμε περισσότερο Ευρώπη». Ασχέτως του ποια ήταν η «σπίθα» με βάση την οποία ξέσπασαν οι κινητοποιήσεις, βάση παραμένουν τα μεγάλα αδιέξοδα που γεννά το καπιταλιστικό σύστημα, η βαθιά αντιλαϊκή πολιτική της ΕΕ και των αστικών κυβερνήσεων. Στη Γαλλία, τη θρυαλλίδα των μεγάλων κινητοποιήσεων αποτέλεσε η κατάσταση των σχολικών υποδομών, στην Ισπανία η πανάκριβη και απλησίαστη στέγη, στη Γερμανία η μετατροπή της στρατιωτικής θητείας σε υποχρεωτική, ενώ ανάλογα ξεσπάσματα βλέπουμε σε χώρες όπως η Αλβανία, η Ιταλία κ.ά.
Με αφορμή τα παραπάνω διαβάζουμε τίτλους σε ΜΜΕ και στα social media, όπως «η επανάσταση των νέων», «η Gen Z εξεγείρεται», «όταν οι ηγεσίες δεν ακούν τότε οι δρόμοι γεμίζουν» κ.ά. Σε αυτό το πλαίσιο παρατηρούνται το τελευταίο διάστημα καλέσματα, κυρίως από σοσιαλδημοκρατικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις, για την οργάνωση «διεθνούς νεανικής απεργίας» στις 20/11 με τίτλο «Παλεύουμε για το μέλλον μας, όχι για τους πολέμους τους». Για την ίδια μέρα, μάλιστα, υπάρχει κάλεσμα στα social media με τίτλο «Gen Z Revolution-Europe Tour» (Επανάσταση της Γενιάς Ζ-Ευρωπαϊκή περιοδεία) με συνθήματα όπως «Μια γενιά, ένα πιο ηχηρό αύριο», «Δικαιότερο μέλλον για όλους» κ.ά.
Η συζήτηση για τη λεγόμενη Gen Z1 δεν είναι καινούργια, αλλά επανέρχεται ιδιαίτερα στο προσκήνιο κάθε φορά που ξεσπούν κινητοποιήσεις με τη συμμετοχή της νεολαίας. Λειτουργεί αποπροσανατολιστικά, καθώς παρουσιάζει τη νεολαία ως χωριστή κοινωνική ομάδα, υπερτονίζοντας ορισμένα υπαρκτά κοινά χαρακτηριστικά που απορρέουν από το νεαρό της ηλικίας, όπως είναι η μεταβατικότητα και η κινητικότητα, η αστάθεια και η ρευστότητα, οι γρήγορες μεταβολές, μια αίσθηση αμφισβήτησης προς ό,τι τους στερεί την τάση για ανεξαρτησία και πρωτοβουλία κ.ά. Ομως η νεολαία δεν συνιστά ιδιαίτερη τάξη ή στρώμα. Είναι αναπόσπαστο στοιχείο της κοινωνικοταξικής διάρθρωσης. Οι δυνατότητες των νέων προκαθορίζονται κυρίως από την τάξη που τους γέννησε, από την εξέλιξη της ταξικής διάρθρωσης και από την ανάπτυξη της ταξικής πάλης στο κοινωνικό σύστημα. Αντίστοιχα και τα κινήματα που συμμετέχουν τμήματα της νεολαίας, όπως το μαθητικό ή το φοιτητικό, έχουν αντικειμενικό συμφέρον από τη συμπόρευσή τους με το οργανωμένο εργατικό κίνημα. Αντιλήψεις που προβάλλονται και διαχωρίζουν το κίνημα με ηλικιακά χαρακτηριστικά και όρους «γενιάς», τελικά συσκοτίζουν την ταξική προέλευση, διασπούν στην πράξη την αναγκαία ταξική ενότητα και την ανάγκη κοινής πάλης με το εργατικό κίνημα σε σύγκρουση με την αστική εξουσία, το κράτος και τις ιμπεριαλιστικές ενώσεις.
Βέβαια, η ίδια η πείρα των κινητοποιήσεων στην Ευρώπη καταρρίπτει αυτήν τη λογική. Για παράδειγμα, αναγκαίος όρος προκειμένου οι μαθητικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία να πάρουν αυτήν τη διάσταση, να έχουν χαρακτηριστικά αντοχής και να μην απομονωθούν από την υπόλοιπη κοινωνία ήταν η στήριξη από τους εκπαιδευτικούς και από τους γονείς τους, ενώ καθοριστική ήταν η συμπαράσταση των εργατικών συνδικάτων. Αντίστοιχα, και σε άλλες περιπτώσεις όπως στην Ισπανία, παρά την υψηλή συμμετοχή των νέων, η μαζική καταδίκη απέναντι στις συνέπειες της πολιτικής της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης Σάντσεθ με επίκεντρο τη στέγη εκφράζεται και από μισθωτούς εργαζόμενους, φτωχούς αυτοαπασχολούμενους και συνταξιούχους. Μαζί με τα παραπάνω χρειάζεται να σκεφτούμε και το ποιοι είναι οι νέοι που κινητοποιούνται. Ενδεικτικά, οι κινητοποιήσεις στη Γαλλία ως επίκεντρο έχουν τις εργατογειτονιές, πόλεις που συγκεντρώνουν μετανάστες και τα προάστια, δηλαδή περιοχές όπου συντριπτικά κυρίαρχο είναι το στοιχείο της εργατικής τάξης.
Οι κινητοποιήσεις αποδεικνύουν ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι έχουν ταξικό περιεχόμενο και δεν είναι θέμα απλά διαφορετικών γενεών. Αντίστοιχα, ότι η διεκδίκησή τους συνδέεται αντικειμενικά με την κλιμάκωση του ιμπεριαλιστικού πολέμου και την πολεμική προετοιμασία των αστικών κρατών. Ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος διαπερνά και αγκαλιάζει το σύνολο της ζωής της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, δεν υπάρχει πλευρά της πολιτικής των αστικών κυβερνήσεων που δεν συνδέεται με αυτόν. Για παράδειγμα, η μεγάλη έλλειψη χρηματοδότησης των σχολείων, η έλλειψη καθηγητών κ.ά. στη Γαλλία συνδέονται άμεσα με τον πολεμικό προϋπολογισμό της κυβέρνησης Μακρόν, που προβλέπει περικοπές 54 δισ. σε κοινωνικές δαπάνες για να χρηματοδοτηθεί η πολεμική οικονομία, ενώ στην περίπτωση της Γερμανίας η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία εκφράζει την ανάγκη ανάπτυξης ετοιμοπόλεμων ενόπλων δυνάμεων μπροστά στο βάθεμα της πολεμικής εμπλοκής της γερμανικής αστικής τάξης.
Σε αυτές τις συνθήκες, η αστική τάξη και τα επιτελεία της σχεδιάζουν και παίρνουν μέτρα με «στρατηγικό κριτήριο» τη θωράκιση της εξουσίας και κερδοφορίας τους. Ενδεικτικά είναι τα λόγια της επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), Κριστίν Λαγκάρντ, η οποία μιλώντας για την κατάσταση της γαλλικής οικονομίας ανέφερε ότι ο «πυρετός» «δεν περιορίζεται ούτε στην Ευρώπη, ούτε στη Γαλλία, αλλά αγγίζει ολόκληρο τον πλανήτη». Αντίστοιχα, οι διευθύνοντες σύμβουλοι 11 γαλλικών κολοσσών με κοινό τους άρθρο προειδοποίησαν για τον κίνδυνο στη «μελλοντική ανταγωνιστικότητα της χώρας μας», απαιτώντας να επιταχυνθεί η προσαρμογή των σχολείων στις σημερινές ανάγκες της αγοράς, δηλαδή στις ανάγκες της πολεμικής οικονομίας.
Η όξυνση των εργατικών - λαϊκών προβλημάτων στις χώρες της Ευρώπης, με το πλήθος των μορφών που εκφράζονται, φανερώνουν ένα κοινό σημείο. Τα προβλήματα που εμφανίζονται ως οι «αφορμές» της πάλης των εργαζομένων και της νεολαίας είναι απλά η «σπίθα» μπροστά σε ένα συνολικότερο «καζάνι που βράζει». Μπροστά σε αυτήν τη γενικευμένη κατάσταση η απάντηση των εργαζομένων και της νεολαίας χρειάζεται να είναι συνολική, να στοχεύει τον πραγματικό αντίπαλο, τη σύγκρουση με το κεφάλαιο και τους σχεδιασμούς του.
Αλλωστε, οι κινητοποιήσεις που πραγματοποιούνται με αφορμή τη στέγη, την Παιδεία, την Υγεία κ.ά. αποδεικνύουν ότι καμία αστική κυβέρνηση (φιλελεύθερη, σοσιαλδημοκρατική ή ακροδεξιά) και καμία συνταγή οικονομικής πολιτικής (περιοριστική ή επεκτατική) δεν κατάφερε να δώσει λύση στα εργατικά - λαϊκά αδιέξοδα. Συνηγορούν στην ανάγκη συνολικής αμφισβήτησης του καπιταλιστικού συστήματος, στο ότι πρέπει να χάσει το κεφάλαιο για να κερδίσει ο λαός.
Από αυτή την πραγματικότητα, άλλωστε, αποπροσανατολίζει το περιεχόμενο του συγκεκριμένου καλέσματος για μια «διεθνή νεανική απεργία» ή οι πλευρές που αναδεικνύουν αστικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις στις τελευταίες κινητοποιήσεις στην Ευρώπη. Με την κατεύθυνση που προβάλλουν, επιχειρούν να ενσωματώνουν τον μεγαλειώδη αγώνα των εργαζομένων και της νεολαίας σε σχέδια ανανέωσης του αστικού πολιτικού συστήματος, στο να ανέβει η εμπιστοσύνη στο αστικό κράτος και να καλλιεργηθεί εφησυχασμός στις συνθήκες πολεμικής προετοιμασίας. Ο βασικός κίνδυνος που καλλιεργεί η λογική τους είναι ότι υπάρχει πραγματική διέξοδος για τα εργατικά - λαϊκά προβλήματα, χωρίς να αμφισβητηθεί η αστική τάξη που έχει στην ιδιοκτησία της τα μέσα παραγωγής, ούτε ο σκοπός της παραγωγής, δηλαδή ότι τα πάντα παράγονται ως εμπορεύματα για τη διασφάλιση της κερδοφορίας των καπιταλιστών, που ποτέ δεν έχει ούτε πρόκειται να συμβαδίσει με την ολόπλευρη κάλυψη των αναγκών του λαού.
Γι' αυτό επιχειρούν να διαχωρίσουν το αστικό κράτος σε «κοινωνικό» (που δίνει κοινωνικές παροχές) και σε «κατασταλτικό» (που περιορίζει τα «δημοκρατικά δικαιώματα»), κρύβοντας ότι αποτελεί με όλες τις λειτουργίες του (νομοθετική, δικαστική, πολιτική, κατασταλτική κ.ά.) όργανο κυριαρχίας της αστικής τάξης, ότι αξιοποιεί αποτελεσματικά και την καταστολή και την ενσωμάτωση απέναντι στον λαό. Ενδεικτικό είναι ότι σε κείμενο για την οργάνωση «διεθνούς νεανικής απεργίας» που συνυπογράφει η νεολαία του Die Linke από τη Γερμανία, αναφέρεται ως στόχος ο «ριζικός κοινωνικός μετασχηματισμός ενάντια στον αυταρχισμό και για την υπεράσπιση των δημοκρατικών μας δικαιωμάτων». Οταν βέβαια μιλούν για ριζικό κοινωνικό μετασχηματισμό, εννοούν μια διαφορετική, δήθεν φιλολαϊκή διαχείριση του καπιταλισμού που χρεοκόπησε όπου δοκιμάστηκε και συνέβαλε στην υποχώρηση του κινήματος και στη συνέχιση της αντιλαϊκής πολιτικής με «προοδευτικό» προσωπείο. Μάλιστα, σοσιαλδημοκρατικές και οπορτουνιστικές δυνάμεις καλλιεργούν ότι χρειάζεται μια «από τα κάτω» υπεράσπιση του «κοινωνικού» αστικού κράτους. Χαρακτηριστική είναι η συνέντευξη2 της Γαλλίδας καθηγήτριας πολιτικής φιλοσοφίας Κατρίν Μαλαμπού, που αναφέρει: «Βλέπουμε τις λειτουργίες αναδιανομής και προστασίας του κράτους να ξηλώνονται σταδιακά, ενώ η κατασταλτική του δύναμη μεγαλώνει. (...) Ενα κράτος που θέλει πράγματι να είναι δημοκρατικό πρέπει να παραμένει ανοιχτό στις αλλαγές από τα κάτω και να επιτρέπει τη συλλογική συμμετοχή (...)».
Βέβαια, το ζήτημα με την αστική δημοκρατία δεν είναι ότι υπάρχουν γενικά «παρόντες» και «απόντες» από τις διαδικασίες της, ούτε ότι είναι λιγότερο ή περισσότερο «κλειστή» στο να «μας ακούει». Αντιθέτως, η αστική δημοκρατία είναι από τη φύση της εχθρική για τα λαϊκά δικαιώματα, αφού υπάρχει για να υπηρετεί την εξουσία των καπιταλιστών. Τα συμφέροντα της αστικής τάξης προωθούνται σταθερά με «δημοκρατικό διάλογο», για να αντιμετωπίζονται οι επιμέρους αντιθέσεις και εφαρμόζονται με «δικτατορική επιβολή» απέναντι στον λαό όταν αυτός κοιτάει να τα αμφισβητήσει. Ποιος, άλλωστε, θα μπορούσε να κατηγορήσει το αστικό κράτος ότι «δεν είναι ανοιχτό στις αλλαγές» που χρειάζεται η εξουσία των καπιταλιστών, όταν οργανώνει την αποστολή των ενόπλων δυνάμεων και την αύξηση των πολεμικών δαπανών;
Φυσικά, το γεγονός ότι οι κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται σε έναν «κόσμο που φλέγεται», σε συνθήκες προετοιμασίας ενός γενικευμένου ιμπεριαλιστικού πολέμου, διαμορφώνει ένα αντικειμενικό διακύβευμα. Αραγε, τα προβλήματα των εργαζομένων και της νεολαίας είναι μια παρέκκλιση από την «κανονικότητα» του καπιταλισμού της πολεμικής προετοιμασίας, που θα επιλυθεί με τη διαμόρφωση «ειρηνικής πολιτικής» και την εξασφάλιση της «κοινωνικής συνοχής», ή είναι δεμένα με αυτόν και απαιτούν συνολική ανατροπή του συστήματος;
Οι δυνάμεις της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού απαντούν το πρώτο. Διαβάζουμε, για παράδειγμα, στο κείμενο για τη «διεθνή νεανική απεργία» ότι «οι κυβερνήσεις επιμένουν ότι δεν υπάρχει εναλλακτική λύση και μας πουλούν το παραμύθι της "άμυνας" για να δικαιολογήσουν τα πάντα. Εμείς, όμως, γνωρίζουμε ότι ο επανεξοπλισμός δεν αποτρέπει τις συγκρούσεις, αλλά αντίθετα τις κλιμακώνει». Ετσι, δουλεύουν μια κατεύθυνση πως θα μπορούσε ο ιμπεριαλιστικός πόλεμος δήθεν να αποφευχθεί με μια άλλη πολιτική διαχείρισης του καπιταλισμού, χωρίς σύγκρουση με την εξουσία του κεφαλαίου. Αντίστοιχα, δεν είναι καθόλου τυχαίο πως δυνάμεις όπως της σοσιαλδημοκρατίας και του οπορτουνισμού στη Γαλλία που «στηρίζουν» τις κινητοποιήσεις, αποφεύγουν στην κριτική τους προς την κυβέρνηση να αναφερθούν στο πώς η αντιλαϊκή πολιτική «δένεται» με τους πολεμικούς σχεδιασμούς και ταυτόχρονα καλούν από τη μια το κίνημα να υιοθετήσει «ειρηνικές μεθόδους» και από την άλλη την κυβέρνηση να καταστείλει «με μέτρο». Ενδεικτικό είναι ότι ο Ζαν - Λικ Μελανσόν, ηγέτης της «προοδευτικής» αντιπολίτευσης, καλούσε τους διαδηλωτές να φορέσουν λευκά περιβραχιόνια ως ένδειξη «αποδοκιμασίας της βίας», ενώ αναφέρει ότι μπορεί να εγγυηθεί «μια "ειρηνική" οικονομία προσανατολισμένη στις ανάγκες των πολιτών».
Μπροστά στα καλέσματα προς τη νέα γενιά για να ανέβει η εμπιστοσύνη της προς το αστικό κράτος και τις κυβερνήσεις, να θεωρήσει «λιμάνι σωτηρίας» την ΕΕ και να δεχθεί τις νέες υποσχέσεις του συστήματος για ένα «ήσυχο και αρμονικό» μέλλον, χρειάζεται να δυναμώσουν η αμφισβήτηση και η σύγκρουση. Το σύνθημα ότι για να κερδίσει ο λαός πρέπει να χάσει το κεφάλαιο είναι το κοινό σημείο στο οποίο πρέπει να συναντηθεί η νεολαία, γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα του καπιταλισμού διεθνώς. Η Διεθνής Μέρα Δράσης στις 30 Οκτώβρη σε πάνω από 100 λιμάνια σε 5 ηπείρους, με κεντρικό σύνθημα «Δεν δουλεύουμε για τον πόλεμο», αποτελεί αγωνιστική απάντηση απέναντι στην αστική τάξη και τους σχεδιασμούς της, στις θυσίες που μας καλεί για την πολεμική εμπλοκή της χώρας.
Στη χώρα μας το ΚΚΕ μπορεί να εγγυηθεί ότι οι «σπίθες» που ανάβουν από τα εκρηκτικά εργατικά - λαϊκά προβλήματα μπορούν να γίνουν πυρκαγιά. Γιατί οι αγωνίες και η ανησυχία του λαού και της νεολαίας στη χώρα μας μπορεί να συναντήσει την πραγματικά ελπιδοφόρα διέξοδο, τη σύγχρονη επαναστατική στρατηγική που εξασφαλίζει το Πρόγραμμα του ΚΚΕ. Αυτή είναι η απάντηση σε όσους αναρωτιούνται ότι «κάτι πρέπει να γίνει». Με τον αγώνα και την πάλη τους σε σύγκρουση με τη στρατηγική του κεφαλαίου οι εργαζόμενοι και ο λαός μπορούν να βάλουν τη σφραγίδα τους στις εξελίξεις, να ανατρέψουν το σύστημα της εκμετάλλευσης και των πολέμων, να οικοδομήσουν την κοινωνία των αναγκών μας, τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.
Παραπομπές:
1. «"Gen Z": Βολικές "ταυτότητες" και περίεργες συμπτώσεις», «Οδηγητής» Απριλίου 2026.
2. «Ποιος φοβάται την αυτοοργάνωση; Μία συνέντευξη με την Catherine Malabou», «Jacobin Greece»
Νίκου ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ*
*Ο Ν. Καραγιάννης είναι μέλος του ΚΣ της ΚΝΕ και επικεφαλής της Ιδεολογικής Επιτροπής του ΚΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου