Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου 2013

Ο Λένιν κι ο Λενίν


Μια έκδοση του Ελευθερουδάκη του 1930 τονίζει το όνομα του Λένιν στο γιώτα: Λενίν. Χίλια εννιακόσια τριάντα, όπερ έξι χρόνια μετά το θάνατο του Λένιν, δεκατρία χρόνια μετά τη ρωσική επανάσταση και ογδοντατρία χρόνια πίσω από το σήμερα. Πρόκειται για μια συρραφή άρθρων του Μαξίμ Γκόρκι, δημοσιευμένων στον ρωσικό τύπο από το 1917 έως το 1920, μεταφρασμένων από τον ΑΡΙΣΤ. ΣΙΔΕΡΗ. Είναι πρωτοβουλία του τελευταίου ο τονισμός ή συνηθίζονταν ο τύπος "Λενίν" την εποχή εκείνη; Το αγνοώ. Δυο Αριστ. Σιδέρηδες βρίσκω, τον Αριστείδη Σιδέρη, μάλλον άσχετο με το θέμα και τον Αριστοτέλη Σιδερή, βουλευτή το 1915 με τη Φεντερασιόν, μέλος του ΣΕΚΕ και αποχωρήσαντα το 1924. Μάλλον αυτός θα έκανε τη μετάφραση. Άρα δεν είναι άσχετος με το θέμα.

Το "Λένιν" ήταν ψευδώνυμο και προήλθε, καθώς φαίνεται, από τον ποταμό Λένα της Σιβηρίας, όπου ο Λένιν εξορίστηκε από το 1897 ως το 1900. Τουτέστιν, αν ήταν έλληνας θα είχε το ψευδώνυμο Λενιώτης ή Λεναίος. Ομοίως κι ο τονισμός στα ρώσικα είναι στην παραλήγουσα, όπως σε κάθε δισύλλαβο ρωσικό επώνυμο, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων. Μου το βεβαιώνει και η ρωσομαθής Έφη. Ευχαριστώ Έφη!
Το "Λενίν" παραπέμπει σε γαλλικό τύπο· θα δικαιολογούνταν αν ο Λένιν είχε ζήσει στη Γαλλία ή η φήμη του είχε ξεκινήσει από αυτή. Όπως, ας πούμε, αν κάποιος μη αγγλομαθής συνηθίσει το "Δαρβίνος", το Darwin θα του μοιάζει περίεργο: Ντάργουιν=Δάρβινος. Όμως ο Λένιν δεν έζησε ποτέ στη Γαλλία, ή έτσι τουλάχιστον νομίζω.

Ο τύπος "Λενίν" συναντάται κι αλλού. Ο Κώστας Καρυωτάκης γράφει εν έτει 1921 την επιθεώρηση "Πελ-Μελ":
-Εδώ μέντα καραμέλα, έχω αρωματικιά.
-Αχ, μικρή μου, έλα, έλα, και μη γίνεσαι κακιά!

-Καραμέλα στο χαρτάκι, της κανέλας, ρωσική.
-Το απαλό σου σωματάκι, καραμέλα στο χαρτί.
-Αν ο κύριος εζητούσε, καραμέλα φραμπουάζ…
-Κι ο Λενίν θα σ’ αγαπούσε, και ας είσαι μπουρζουάζ.
(Εδώ το υπόλοιπο)
Το "Λένιν" θα χαλούσε το μέτρο του στίχου, αντίθετα το "Λενίν" το εξυπηρετεί. Δεν αποκλείεται πάντως να μην πρόκειται για ποιητική άδεια αλλά για υπαρκτό, τελικά, τύπο της εποχής.

Μια ιστοριούλα ξε-σαλλ-ώματος

Απο: Cogito ergo sum

 Τον Στήβεν Γκρέυ δεν τον ξέρετε. Όπως άλλωστε δεν τον ήξερα κι εγώ, μέχρι που τον συνάντησα τυχαία. Για την ακρίβεια, συνάντησα ένα κείμενό του στο διαδίκτυο. Πρέπει να πω ότι ο Στήβεν Γκρέυ είναι δημοσιογράφος τού Ρώυτερς, ο οποίος έκανε μια έρευνα για τις ελληνικές τράπεζες. Μάλιστα, για χάρη αυτής της έρευνας χρειάστηκε να κάνει κάμποσα ταξιδάκια στην Ελλάδα. Αν δεν έχετε πρόβλημα με τα αγγλικά σας, επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του, όπου σας διαβεβαιώνω ότι θα βρείτε μερικά εξαιρετικά ενδιαφέροντα κείμενα, που θα κάνουν αρκετές τριχούλες σας να σηκωθούν. Όμως, αν δεν τα πάτε καλά με την γλώσσα τού Σαίξπηρ ή αν απλώς βαριέστε τα ξενόγλωσσα, επιτρέψτε μου να σας διηγηθώ εγώ μια από τις πιπεράτες ιστορίες τού κυρίου Γκρέυ.

Η ιστορία αυτή, λοιπόν, δημοσιεύθηκε στο Ρώυτερς με τίτλο A Greek banker's secret property deals (= οι μυστικές κτηματικές συμφωνίες ενός έλληνα τραπεζίτη). Κι επειδή οι δημοσιογράφοι που είναι όντως δημοσιογράφοι, δεν κρύβονται πίσω από μεσοβέζικες φράσεις όπως π.χ. γνωστός παράγοντας, πρώην βουλευτής, υψηλόβαθμο στέλεχος κλπ αλλά λένε τα πράγματα με το όνομά τους, ο τραπεζίτης στον οποίο αναφέρεται ο Γκρέυ έχει ονοματεπώνυμο: λέγεται Μιχάλης Σάλλας και είναι πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου (δηλαδή, αφεντικό) της Τράπεζας Πειραιώς.

Ο Σάλλας, λοιπόν, τοποθετήθηκε επί κεφαλής τής Τράπεζας Πειραιώς πριν από 21 χρόνια, από την κυβέρνηση του -επανακάμψαντος μετά την παρένθεση Μητσοτάκη- Ανδρέα Παπανδρέου, πριν η τράπεζα ιδιωτικοποιηθεί. Μέχρι τότε, ο Σάλλας εκτελούσε χρέη προσωπικού συμβούλου τού Ανδρέα. Σήμερα, "κατέχει περίπου 1,5% της τράπεζας, η χρηματιστηριακή αξία τής οποίας έχει χάσει 97% από την ιστορικά υψηλότερη τιμή της το 2007".

Ο Γκρέυ παρατηρεί ότι ο Μιχάλης Σάλλας και η σύζυγός του Σοφία Στάικου αποτελούν ένα "ισχυρό ζευγάρι, σύμβολο της ταχείας ανάπτυξης κατά τα χρόνια μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ" αλλά σπεύδει να συμπληρώσει, δίχως να μασάει τα λόγια του: "η έρευνα των δημοσίων εγγράφων, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών καταστάσεων και των συμβολαίων ακινήτων, δείχνει ότι το ζευγάρι μπορεί επίσης να είναι το σύμβολο της έλλειψης διαφάνειας και της αδύναμης εταιρικής διακυβέρνησης, οι οποίες έχουν τροφοδοτήσει τα οικονομικά προβλήματα της Ελλάδας".