Δυτική Θεσσαλονίκη: Πεδίο αστικών σχεδιασμών και αντιθέσεων

MotionTeam

Με γυμνό μάτι μπορεί να διακρίνει κανείς την κραυγαλέα αντίφαση απ' άκρη σ' άκρη της Δυτικής Θεσσαλονίκης. Από τη μια, εκεί παράγεται καθημερινά αμύθητος πλούτος από την εργατική τάξη της πόλης, που η πλειοψηφία της συγκεντρώνεται στα δυτικά, ιδιαίτερα τα πιο νεανικά της τμήματα.

Πολλοί εργαζόμενοι που κατοικούν στη Δυτική Θεσσαλονίκη εργάζονται στη Βιομηχανική Περιοχή της Σίνδου, όπου παράγεται το 3% του ΑΕΠ της χώρας, δηλαδή περίπου 7,5 δισ. ευρώ. «Στρατηγικές» βιομηχανίες σπάνε ρεκόρ κερδών κάθε χρόνο, όπως τα διυλιστήρια των ΕΛΠΕ με καθαρά κέρδη 503 εκατ. ευρώ και η τσιμεντοβιομηχανία του ομίλου ΤΙΤΑΝ, με καθαρά κέρδη 236 εκατ. ευρώ για το 2025.

Η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος είναι η βαρβαρότητα που βιώνει η εργατική τάξη της Δυτικής Θεσσαλονίκης, τόσο στους χώρους δουλειάς όσο και στην καθημερινότητά της.

Ας πάρουμε, για παράδειγμα, μία εργάτρια σε μεγάλο εργοστάσιο τροφίμων στα Κουφάλια που κατοικεί με την οικογένειά της στον δήμο Παύλου Μελά και συγκεκριμένα στην Ευκαρπία.

Καθημερινά παρασκευάζει και συσκευάζει τόνους γάλατος, αλλά ο χαμηλός μισθός δεν φτάνει ούτε για να αγοράσει τα απαραίτητα από τα ράφια του σούπερ μάρκετ. Ζει στο νοίκι, τη στιγμή που το 2026 η Δυτική Θεσσαλονίκη σημείωσε τη μεγαλύτερη μέση ετήσια αύξηση ενοικίων σε ολόκληρο το πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης.

Το σπίτι της βρίσκεται σχεδόν δίπλα από την τσιμεντοβιομηχανία του ομίλου ΤΙΤΑΝ. Παρά το γεγονός ότι το τσιμέντο που παράγεται εκεί εξάγεται και φτάνει μέχρι το Ισραήλ, το παιδί της κάνει μάθημα στις πλαστικές αίθουσες KIBO του 4ου Νηπιαγωγείου της Ευκαρπίας.

Σε συνέχεια της άγριας φοροληστείας, της ακρίβειας, των φουσκωμένων λογαριασμών σε Ενέργεια και καύσιμα, το εισόδημά της ψαλιδίζεται ακόμα περισσότερο από την αύξηση των δημοτικών τελών κατά 40% τα τελευταία δύο χρόνια.

Το καλοκαίρι που πέρασε, έβλεπε κλεισμένη στο σπίτι της τις φλόγες από την πυρκαγιά που ξέσπασε στο Ωραιόκαστρο και έφτασε μέχρι την Ευκαρπία, καίγοντας επιχειρήσεις, όπως εργοστάσια ανακύκλωσης, με το τοξικό νέφος να δηλητηριάζει τα πάντα, με ανυπολόγιστες συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον.

Η βασική αντίθεση με τίποτα δεν μπορεί να κρυφτεί: Από τη μία οι πραγματικοί παραγωγοί, που συνενώνονται σε μια αόρατη αλυσίδα για να παράγεται αμύθητος πλούτος. Από την άλλη, οι μέτοχοι - ιδιοκτήτες των ομίλων και των μεγάλων επιχειρήσεων, που ιδιοποιούνται αυτόν τον πλούτο. Το αποτέλεσμα είναι να μεγαλώνει διαρκώς η απόσταση ανάμεσα στο πώς ζει ο λαός και στις δυνατότητες που υπάρχουν για την ικανοποίηση των αναγκών του.

Η αντίθεση αυτή δεν είναι «παρέκκλιση», αλλά θεμέλιο της «φυσιολογικής» λειτουργίας του καπιταλισμού. Πίσω από το αφήγημα των αστικών κομμάτων περί «ανάπτυξης για όλους» και για «λόγια που γίνονται έργα», ο λαός της Δυτικής Θεσσαλονίκης ζει στο πετσί του τα αποτελέσματα της καπιταλιστικής ανάπτυξης.

Σε κάθε ευκαιρία - και στην πρόσφατη ΔΕΘ - τα κυβερνητικά επιτελεία και ο ίδιος ο πρωθυπουργός παρουσιάζουν έργα και υποδομές που υλοποιούνται ή προγραμματίζονται τα επόμενα χρόνια. Κρύβουν όμως ότι ο σχεδιασμός τους γίνεται με βάση τις ιεραρχήσεις του κεφαλαίου, που εχθρεύονται τις ανάγκες του λαού.

Τέτοιο παράδειγμα είναι οι εξελίξεις στα δύο πρώην στρατόπεδα Παύλου Μελά και Καρατάσιου. Η αξιοποίησή τους, όπως συνολικά της ακίνητης περιουσίας του Ταμείου Εθνικής Αμυνας (ΤΕΘΑ) σε καιρό πολεμικής προετοιμασίας, καθορίζεται από την ανάγκη να γεμίσουν τα πολεμικά ταμεία για να στηριχθεί η πολύμορφη εμπλοκή της χώρας στα ιμπεριαλιστικά μέτωπα.

Για τον λόγο αυτό, στις συμβάσεις των όποιων έργων προβλέπονται έσοδα από την αξιοποίησή τους, ακόμα και από την επιχειρηματική δραστηριότητα που θα αναπτύσσεται στο νέο ογκολογικό Νοσοκομείο, το οποίο έχει χωροθετηθεί εντός του πρώην Στρατοπέδου Καρατάσιου, σύμφωνα με σύμβαση των υπουργείων Αμυνας και Υγείας.

Τα αστικά κόμματα υποκριτικά αναφέρονται στη δυτική πλευρά της πόλης ως τον «φτωχό συγγενή» της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης και στους κατοίκους της ως «πολίτες β' κατηγορίας». Προσπαθούν να κρύψουν τις ευθύνες τους και τη μεγάλη αλήθεια: Η κοινωνική «γεωγραφία» της πόλης και το επίπεδο των υποδομών είναι αντανάκλαση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, της εμπορευματοποίησης της γης και των χρήσεών της, της μετακίνησης και της συγκέντρωσης εργατικού δυναμικού γύρω από τους αντίστοιχους κλάδους που απασχολείται κ.λπ. Ετσι, αποτυπώνεται και εδαφικά η ταξική διαστρωμάτωση και ανισομετρία.

Πίσω από τις διαπιστώσεις είναι αποκαλυπτική η σύμπνοια που δείχνουν όλα τα αστικά κόμματα στην υλοποίηση του αστικού σχεδιασμού στην πόλη και πιο συγκεκριμένα στη δυτική της πλευρά, με τις προτεραιότητες που θέτει το κεφάλαιο και με φόντο τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο.

Η αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης, Τσίπρα, ΠΑΣΟΚ, Βελόπουλου και των υπόλοιπων κομμάτων γίνεται για το ποιος είναι ικανότερος να υπηρετήσει την καπιταλιστική ανάπτυξη στην περιοχή. Με αυτό το κριτήριο χρεώνουν στην κυβέρνηση το «αναπτυξιακό έλλειμμα» της περιοχής, τις καθυστερήσεις σε έργα και υποδομές, αλλά και στην επένδυση περισσότερων κονδυλιών.

Προσπαθούν να πείσουν ότι υπάρχει «δίκαιη» καπιταλιστική ανάπτυξη και πως αν μεγαλώσει η πίτα θα κερδίσει κάτι και ο λαός. Οτι βγαίνει κερδισμένος από τα έργα που υλοποιούνται και προγραμματίζονται στη Δυτική Θεσσαλονίκη. Ομως, τα όποια έργα εξαγγέλλονται ή «προχωρούν» είναι σταγόνα στον ωκεανό των πραγματικών αναγκών και συνήθως δεν οδηγούν ούτε σε σχετική βελτίωση της σημερινής τραγικής κατάστασης.

Ιδιαίτερα σε συνθήκες πολεμικής προετοιμασίας και εμπλοκής, όλα τα αστικά κόμματα αναλαμβάνουν ρόλο για τον εγκλωβισμό των εργαζομένων, του λαού και της νεολαίας στην επικίνδυνη γραμμή της «εθνικής ενότητας» και της «κουλτούρας φέρετρων».

Από κοντά, λαϊκίστικα κόμματα τύπου Βελόπουλου, με ψευτοπατριωτικό μανδύα, καλλιεργούν την ίδια γραμμή και αυταπάτες, χωρίς να θιγούν οι πραγματικές αιτίες των προβλημάτων. Υπερασπίζονται μαχητικά το σύστημα που τα γεννά και τα καπιταλιστικά κέρδη. Μαζί και οι φασιστικές και εθνικιστικές ομάδες, που το σύστημα τις χρησιμοποιεί σαν «μπαμπούλα» - για να ξεπλένονται τα «δημοκρατικά» αστικά κόμματα - αλλά και ως δύναμη κρούσης σε όποιον πάει να σηκώσει κεφάλι.

Η περιβόητη ανάπτυξη που υπερασπίζονται με ένα στόμα οι αστικές δυνάμεις πατάει στην ένταση της εκμετάλλευσης, στους χαμηλούς μισθούς, στην εντατικοποίηση της εργασίας, στην καταστροφή του περιβάλλοντος για τα κέρδη.

Συνέπειες αυτού του δρόμου ανάπτυξης είναι η σημερινή άθλια κατάσταση σε κάθε πτυχή της ζωής του λαού: Στην Υγεία και Παιδεία, στη λαϊκή στέγη, στο πράσινο και στους ελεύθερους χώρους, στις υποδομές πολιτικής προστασίας. Τα ρεκόρ κερδών των βιομηχανιών είναι η άλλη όψη της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και της ανυπόφορης δυσοσμίας.

Επιβεβαιώνεται και στο παράδειγμα της Δυτικής Θεσσαλονίκης ότι οι λαϊκές ανάγκες δεν συναντιούνται πουθενά με τα κέρδη του κεφαλαίου και τις «προτεραιότητες» του κράτους και της ΕΕ. Αναδεικνύεται ταυτόχρονα η ανάγκη να συγκρουστεί ο λαός οργανωμένα με αυτήν τη στρατηγική και τους σχεδιασμούς του κεφαλαίου, για να πάρει ανάσες, να εμποδίσει μέτρα, να αποσπάσει κάποιες κατακτήσεις, να διαμορφώσει στον καθημερινό αγώνα τις προϋποθέσεις για να αντεπιτεθεί.

Για να κερδίσει ο λαός πρέπει να χάσουν οι όμιλοι, το κράτος, η ΕΕ. Σ' αυτόν τον αγώνα πρωτοστατούν το ΚΚΕ και οι δυνάμεις του στα σωματεία και στους μαζικούς φορείς. Μπαίνουν μπροστά ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο και την εμπλοκή της χώρας σ' αυτόν, τις θυσίες δίχως τέλος για τα κέρδη και τους πολέμους του κεφαλαίου.

Πρωτοστατούν στις διεκδικήσεις των εργαζομένων και του λαού για το εισόδημα, για Υγεία και Παιδεία, σύγχρονες υποδομές για την προστασία της ζωής και του περιβάλλοντος, προστασία της λαϊκής κατοικίας από πλειστηριασμούς, Υγεία και Ασφάλεια στους χώρους δουλειάς, φτηνή και ασφαλή λαϊκή στέγη, χώρους αναψυχής, αθλητισμού και πολιτισμού δωρεάν για όλο τον λαό και ιδιαίτερα τη νεολαία, σύγχρονες, φτηνές και ασφαλείς μεταφορές.

Δίνουν τη μάχη της οργάνωσης, της ανασύνταξης του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος, της συγκρότησης της κοινωνικής συμμαχίας, για να δυναμώνουν τα αντικαπιταλιστικά - αντιμονοπωλιακά χαρακτηριστικά της πάλης, η αμφισβήτηση της αστικής πολιτικής σε κάθε εκδοχή της. Νέες δυνάμεις να παίρνουν θέση στον αγώνα για την πραγματική ανατροπή, σε συμπόρευση με το ΚΚΕ, σε σύγκρουση με το σύστημα του κέρδους, της εκμετάλλευσης και των πολέμων.

Τίποτα δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο σε έναν λαό αποφασισμένο να παλέψει για να ζήσει αυτός και τα παιδιά του με βάση τις δυνατότητες που προσφέρει η εποχή. Αυτό προϋποθέτει άλλη, ανώτερη οργάνωση της οικονομίας και της κοινωνίας, με κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, κεντρικό σχεδιασμό και εργατικό έλεγχο, που θα βάλει σε κίνηση όλες τις παραγωγικές δυνάμεις, με σκοπό την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών και όχι το κέρδος μιας χούφτας καπιταλιστών - κηφήνων.

Απάντηση στη σημερινή καπιταλιστική βαρβαρότητα, στις αντιφάσεις και στα αδιέξοδά της, είναι ο σοσιαλισμός! Η μόνη σύγχρονη και ρεαλιστική διέξοδος, που μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμη σταθερή δουλειά με σύγχρονα δικαιώματα, να κατοχυρώσει ότι η στέγαση, η διατροφή, η Ενέργεια κ.ά. θα είναι κοινωνικά δικαιώματα και όχι εμπορεύματα, να δώσει ολοκληρωμένη απάντηση στα οξυμένα προβλήματα και τις αγωνίες του λαού.

Ριζοσπάστης