Τρίτη 11 Αυγούστου 2026

Το «τυράκι» στη φάκα της μεγαλύτερης εκμετάλλευσης

 

Μεγάλες «συγκινήσεις» υπόσχονται στους εργαζόμενους τα αστικά επιτελεία και διάφορα think tanks, σερβίροντας ξαναζεσταμένο το παραμύθι της «τετραήμερης εργασίας» (που με πάθος προωθεί η σοσιαλδημοκρατία), παρουσιάζοντάς την ως «φιλεργατικό» και «σύγχρονο» μέτρο για την αντιμετώπιση της επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) και για την «ισορροπία» ανάμεσα στην επαγγελματική και την προσωπική ζωή. Αφορμή στάθηκε μια νέα αυστραλιανή μελέτη, σύμφωνα με την οποία 15 εταιρείες που εφάρμοσαν το μοντέλο «100:80:100», δηλαδή 100% του μισθού, για το 80% του συνήθους χρόνου εργασίας, χωρίς να μειωθεί η παραγωγικότητα, δηλώνουν ικανοποιημένες από το αποτέλεσμα και σκέφτονται να διατηρήσουν την τετραήμερη εργασία.

Μια πιο προσεκτική ματιά στα συμπεράσματα της έρευνας και στις δηλώσεις των εργοδοτών επιβεβαιώνει ότι η λεγόμενη «τετραήμερη εργασία» δεν είναι τίποτα άλλο παρά το νέο, εκσυγχρονισμένο «όχημα» για το παραπέρα χτύπημα του σταθερού ημερήσιου εργάσιμου χρόνου, την ένταση της εκμετάλλευσης και την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων, που σημαίνει περισσότερα κέρδη για τις επιχειρήσεις. Αν δεν συντρέχουν αυτές οι προϋποθέσεις, κανένας εργοδότης δεν είναι διατεθειμένος να μειώσει τον εργάσιμο χρόνο, όπως παραδέχονται άλλωστε και όσοι συμμετείχαν στην έρευνα, η οποία χαρακτηρίζει «τα έσοδα και τα κέρδη των επιχειρήσεων» βασικούς δείκτες επιτυχίας του πειράματος.

* * *

Η ουσία βρίσκεται κρυμμένη στη φράση «υπό την προϋπόθεση ότι οι εργαζόμενοι διατηρούν το 100% του επιπέδου παραγωγικότητάς τους». Τι σημαίνει αυτό σε απλά λόγια; Οτι ο εργαζόμενος καλείται να συμπυκνώσει, να στριμώξει και να βγάλει τον ίδιο, ή και μεγαλύτερο όγκο δουλειάς, που πριν έβγαζε σε πέντε - έξι ημέρες, μέσα σε τέσσερις. Η εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης χτυπάει κόκκινο, οι «νεκροί χρόνοι» εκμηδενίζονται, τα διαλείμματα περιορίζονται, ο ρυθμός της δουλειάς γίνεται εξοντωτικός και το κεφάλαιο καρπώνεται ακόμα μεγαλύτερη υπεραξία.

Η εμπειρία άλλωστε που υπάρχει ήδη από την εφαρμογή τέτοιων «μοντέλων» σε χώρες της ΕΕ είναι αποκαλυπτική. Οπου εφαρμόστηκε η «τετραήμερη εργασία», όπως για παράδειγμα στο Βέλγιο ή σε συγκεκριμένους κλάδους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, αυτή δεν συνοδεύτηκε από μείωση των συνολικών ωρών εργασίας την εβδομάδα. Αντίθετα, σήμανε τη θεσμοθέτηση της 10ωρης και 12ωρης ημερήσιας εργασίας, προκειμένου να συμπληρωθεί το εβδομαδιαίο ωράριο σε τέσσερις ημέρες! Στην εξίσωση μπαίνουν και άλλοι παράγοντες που η εργοδοσία «μετράει» με όρους κόστους και οφέλους. Για παράδειγμα, η εφαρμογή της 4ήμερης εργασίας σ' αυτές τις επιχειρήσεις συνοδεύτηκε από μείωση κατά 57% των εργαζομένων που αποχωρούν, μείωση των απουσιών από την εργασία για λόγους υγείας και εξουθένωσης και ευκολότερες προσλήψεις. Ολα αυτά μπαίνουν στο μπλέντερ της παραγωγικότητας και της κερδοφορίας, με τις εταιρείες να καταγράφουν 35% αύξηση των εσόδων τους σε έναν χρόνο και την παραγωγικότητα να παραμένει ίδια ή και καλύτερη.

* * *

Οι εργαζόμενοι δεν έχουν να περιμένουν τίποτα από «πειράματα» και μελέτες που είναι κομμένες και ραμμένες στα μέτρα των μονοπωλίων. Η απάντηση στην καπιταλιστική βαρβαρότητα δεν βρίσκεται στη «συνδιαλλαγή» με την εργοδοσία για το πώς θα γίνουμε πιο «αποδοτικοί» για τα κέρδη τους, ούτε στην αποδοχή των «σύγχρονων» μορφών εκμετάλλευσης. Η πρόοδος, με βάση τις τεράστιες δυνατότητες της επιστήμης και της τεχνολογίας, βρίσκεται στην πάλη για τη συνολική και ουσιαστική μείωση του εργάσιμου χρόνου. Βρίσκεται στη διεκδίκηση 7ωρου - 5ήμερου - 35ωρου για όλους τους εργαζόμενους, για γενναίες αυξήσεις στους μισθούς και στις συντάξεις, κατάργηση όλων των αντεργατικών νόμων, για σταθερή δουλειά με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα, για Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας παντού.

Σήμερα, με την ανάπτυξη της παραγωγής, της επιστήμης, της τεχνολογίας οι εργαζόμενοι μπορούν να δουλεύουν λιγότερο, να απολαμβάνουν σταθερή και μόνιμη δουλειά, δωρεάν Υγεία και Παιδεία, δικαίωμα στην αναψυχή, στον πολιτισμό, στη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Εμπόδιο σ' αυτό στέκεται το κέρδος, η καπιταλιστική ιδιοκτησία και εξουσία. Η ιστορική πείρα διδάσκει και εδώ για την ανωτερότητα του σοσιαλισμού. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι το 1925 (100 χρόνια πριν...) στην ΕΣΣΔ ο μέσος όρος εργασίας έφτασε τις 7,5 ώρες την εβδομάδα.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου